Testament in België 2026: vormen, erfrechtelijk voorbehoud en vastgoed
Een testament opmaken in België is de enige manier om zelf te beslissen wie na uw overlijden uw huis, appartement of opbrengsteigendom krijgt. Zonder testament verdeelt de wet alles volgens een vaste erfvolgorde die niet altijd past bij uw situatie: een nieuw samengesteld gezin, feitelijk samenwonen, een kind dat extra bescherming nodig heeft of een woning die u in de familie wilt houden. Een testament in België helpt ook om een ingewikkelde onverdeeldheid tussen erfgenamen te vermijden en de partner die in de woning woont te beschermen.
Het onderwerp was nog nooit zo actueel. Volgens de Federatie van het Notariaat (Fednot) werden in de eerste jaarhelft van 2026 48.542 testamenten geregistreerd, een stijging van 18,8 % ten opzichte van dezelfde periode in 2025. Deze gids 2026 overloopt de drie vormen van testament die in België erkend zijn, het erfrechtelijk voorbehoud, de bescherming van de echtgenoot en de samenwonende partner, de regels voor vastgoed en de fouten die een testament nutteloos of betwistbaar maken.
Wat is een testament in het Belgisch recht?
Een testament is een eenzijdige en herroepbare akte waarmee iemand de overdracht van al zijn goederen of een deel ervan regelt voor na zijn overlijden. Het wordt geregeld door Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek (“Nalatenschappen, schenkingen en testamenten”), dat op 1 juli 2022 in werking trad en de regels van de grote erfrechthervorming van 1 september 2018 overnam en moderniseerde.
Drie kenmerken zijn essentieel:
- Het is persoonlijk: een testament kan maar door één persoon worden opgesteld. Een gezamenlijk testament (twee echtgenoten die in dezelfde akte testeren) is verboden. Elke partner moet zijn eigen testament opmaken.
- Het is herroepbaar: u kunt het op elk moment wijzigen of intrekken, tot aan uw overlijden.
- Het heeft pas uitwerking bij overlijden: tijdens uw leven blijft u volledig eigenaar van uw goederen en kunt u ze vrij verkopen.
De drie vormen van testament in België
Het eigenhandig testament
Dit is de eenvoudigste en meest gebruikte vorm. Om geldig te zijn moet het volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend zijn door de erflater zelf. Een tekst die op de computer is getypt en daarna ondertekend, is niet geldig als eigenhandig testament, net zomin als een testament dat aan een naaste werd gedicteerd.
Voordelen: het is gratis, snel en vertrouwelijk. Nadelen: het kan verloren gaan, vernietigd of betwist worden, en een onhandige formulering kan tot geschillen leiden. Om die risico’s te beperken, is het sterk aan te raden het bij een notaris in bewaring te geven, die het laat inschrijven in het Centraal Register van Testamenten.
Het notarieel testament
Het wordt verleden door een notaris, in aanwezigheid van twee getuigen of van een tweede notaris. De erflater dicteert zijn wensen, de notaris giet ze in een juridische vorm en controleert of ze de wet respecteren. Dit is de veiligste vorm: het risico op betwisting over de vorm is quasi onbestaande en de akte wordt automatisch bewaard en geregistreerd.
De kostprijs ligt hoger dan die van een eigenhandig testament dat in bewaring wordt gegeven, doorgaans enkele honderden euro naargelang de complexiteit. Dat is vaak een rendabele investering zodra er vastgoed en een bijzondere gezinssituatie in het spel zijn.
Het internationaal testament
Dit testament, gebaseerd op het Verdrag van Washington van 1973, mag met de hand of machinaal geschreven zijn, in eender welke taal, maar moet door de erflater worden ondertekend in aanwezigheid van een notaris en twee getuigen. Het is nuttig als u goederen bezit in meerdere landen of als u niet voldoende kunt schrijven om een eigenhandig testament op te stellen.
Het Centraal Register van Testamenten (CRT)
Het Centraal Register van Testamenten wordt beheerd door Fednot. Het bevat niet de tekst van uw testament, maar enkel uw identiteit, de datum van de akte en de naam van de notaris die het bewaart. Bij het overlijden raadpleegt de notaris die de nalatenschap behandelt dit register systematisch.
Let op: een eigenhandig testament dat in een lade ligt, staat niet in het register. Wordt het niet teruggevonden, dan wordt het nooit toegepast. Bewaring bij een notaris is dus de beste garantie dat uw wensen bekend raken.
Het erfrechtelijk voorbehoud: wat u niet kunt afnemen
Met een testament kunt u niet alles doen wat u wilt. Bepaalde erfgenamen, de zogenaamde reservataire erfgenamen, hebben recht op een minimaal deel van de nalatenschap.
Het voorbehoud van de kinderen
Sinds de hervorming van 1 september 2018 bedraagt het globale voorbehoud van de kinderen de helft van de nalatenschap, ongeacht het aantal kinderen. De andere helft vormt het beschikbaar deel, waarover u vrij kunt beschikken bij testament, ten voordele van een kind, een partner, een vriend of een vereniging.
Voorbeeld: een weduwnaar met twee kinderen bezit een huis van 400.000 euro en 100.000 euro spaargeld. De kinderen hebben samen recht op 250.000 euro. De vader kan de overige 250.000 euro nalaten aan wie hij wil, bijvoorbeeld aan het kind dat voor hem heeft gezorgd of aan een nieuwe partner.
De ouders (ascendenten) zijn sinds 2018 geen reservataire erfgenamen meer. Ze kunnen in bepaalde gevallen wel een onderhoudsvordering instellen als ze behoeftig zijn.
Het voorbehoud van de langstlevende echtgenoot
De gehuwde echtgenoot geniet een voorbehoud in vruchtgebruik op de helft van de goederen van de nalatenschap en in elk geval op de gezinswoning en het huisraad. Zelfs een testament kan hem dat recht om in de gezinswoning te blijven wonen tot aan zijn overlijden niet afnemen. Enkel bepaalde afspraken die echtgenoten voor de notaris maken, met name in nieuw samengestelde gezinnen, kunnen die bescherming aanpassen.
Wettelijk en feitelijk samenwonenden: het testament wordt onmisbaar
De wettelijk samenwonende
De langstlevende wettelijk samenwonende krijgt van rechtswege het vruchtgebruik op de gezinswoning en het huisraad (artikel 4.23 van het Burgerlijk Wetboek). Maar in tegenstelling tot de gehuwde echtgenoot is dat geen voorbehoud: een testament kan dat recht ontnemen. Omgekeerd, als u wilt dat uw wettelijk samenwonende partner meer krijgt, bijvoorbeeld de volle eigendom van uw aandeel in de woning, moet u dat uitdrukkelijk in een testament bepalen.
De feitelijk samenwonende
De feitelijk samenwonende heeft geen enkel wettelijk erfrecht. Zonder testament kan hij verplicht worden de woning die hij met de overledene bewoonde te verlaten, ten voordele van diens kinderen of ouders. Voor ongehuwde koppels die samen kopen, is het testament dus de basisbescherming, te combineren met andere instrumenten zoals het beding van aanwas. Onze gids over samen kopen zonder huwelijk licht die opties toe.
Vastgoed nalaten: de goede praktijken
Het goed en de begunstigde duidelijk aanwijzen
Een legaat van vastgoed moet het goed ondubbelzinnig identificeren: adres, aard (huis, appartement, grond), eventueel de kadastrale gegevens. Een vage formulering als “mijn huis” zorgt voor problemen als u er twee bezit of als u intussen verhuist.
De drie soorten legaten
- Het algemeen legaat: een begunstigde krijgt het volledige beschikbare deel, of zelfs de hele nalatenschap.
- Het legaat onder algemene titel: een begunstigde krijgt een breukdeel (een derde, de helft) of een categorie goederen (bijvoorbeeld alle onroerende goederen).
- Het bijzonder legaat: een welbepaald goed, zoals het appartement aan zee of de verhuurde garage.
De eigendom splitsen
Een veelgebruikte formule is het vruchtgebruik van de woning nalaten aan de langstlevende partner en de blote eigendom aan de kinderen. De partner kan er blijven wonen of de huurinkomsten ontvangen, en de kinderen worden bij zijn overlijden volle eigenaar zonder nieuwe erfbelasting op dat goed. Ons artikel over blote eigendom en vruchtgebruik legt de werking en waardering van die splitsing uit.
Onverdeeldheid vermijden
Wanneer meerdere erfgenamen samen eenzelfde woning erven, belanden ze in onverdeeldheid, een situatie die vaak tot blokkering leidt. Het testament kan een verdeling goed per goed voorzien of de toewijzing van een woning aan één erfgenaam vergemakkelijken, mits betaling van een opleg aan de anderen.
Goederen in het buitenland
Voor een appartement in Spanje of Frankrijk geldt de Europese Erfrechtverordening (nr. 650/2012): in principe beheerst het recht van uw laatste gewone verblijfplaats de hele nalatenschap, maar u kunt in uw testament kiezen voor het recht van uw nationaliteit. Die keuze moet uitdrukkelijk zijn en verdient notarieel advies.
Testament en erfbelasting
Het testament regelt wie erft. De erfbelasting regelt hoeveel iedereen betaalt, afhankelijk van het gewest van de laatste woonplaats van de overledene (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) en de verwantschap met de begunstigde. Beide zijn met elkaar verbonden: een legaat aan een vriend of feitelijk samenwonende kan zwaar belast worden naargelang het gewest en de duur van het samenwonen, terwijl een legaat aan de echtgenoot of wettelijk samenwonende de gunstigste tarieven geniet.
Verschillende testamentaire technieken kunnen de rekening verlichten, zoals het duolegaat ten voordele van een vereniging of het overslaan van een generatie ten gunste van de kleinkinderen. Om het te betalen bedrag in te schatten, raadpleeg onze gids over de erfbelasting in België. De erfgenamen moeten daarna de aangifte van nalatenschap binnen de wettelijke termijn indienen.
Testament of schenking: wat kiezen?
Een schenking draagt een goed over tijdens uw leven, een testament na uw overlijden. Een schenking van onroerend goed laat vaak toe de belasting te verlagen, maar is in principe onherroepelijk: u verliest de eigendom van het goed, tenzij u het vruchtgebruik voorbehoudt. Het testament laat u daarentegen tot het einde volledige vrijheid. In de praktijk worden beide instrumenten vaak gecombineerd: schenking van bepaalde goederen, testament om de rest te regelen en de partner te beschermen.
De testamentuitvoerder
U kunt in uw testament een testamentuitvoerder aanwijzen, die erop toeziet dat uw wensen correct worden uitgevoerd. Dat is nuttig wanneer de erfgenamen het mogelijk niet eens worden, wanneer een legaat naar een vereniging gaat of wanneer de nalatenschap meerdere panden omvat die beheerd of verkocht moeten worden. De uitvoerder kan een naaste, een notaris of een advocaat zijn.
Een testament wijzigen of herroepen
Een testament kan op verschillende manieren worden herroepen:
- door een nieuw testament dat het oude uitdrukkelijk herroept;
- door een nieuw testament dat onverenigbaar is met het vorige (stilzwijgende herroeping op de tegenstrijdige punten);
- door de vrijwillige vernietiging van een eigenhandig testament;
- door de verkoop van het nagelaten goed, waardoor het bijzonder legaat vervalt.
Het is aan te raden uw testament te herlezen bij elke belangrijke gebeurtenis: huwelijk, echtscheiding, geboorte, aankoop of verkoop van vastgoed, verhuis naar een ander gewest.
Veelgemaakte fouten die een testament verzwakken
- Een eigenhandig testament zonder datum, deels getypt of enkel met een paraaf ondertekend.
- Een gezamenlijk testament van beide partners, nietig omdat het gemeenschappelijk is.
- Legaten die het beschikbaar deel overschrijden, waardoor de kinderen een vordering tot inkorting kunnen instellen.
- Een vage omschrijving van het vastgoed of de begunstigde.
- Een testament dat nooit bij een notaris werd neergelegd en bij het overlijden onvindbaar is.
- Wensen die achterhaald zijn na een echtscheiding of de verkoop van het goed.
Bij een geschil over de interpretatie of de geldigheid van een testament is de familierechtbank bevoegd, na een eventuele poging tot minnelijke regeling bij de notaris.
FAQ over het testament in België
Is een testament op de computer geldig?
Niet als eigenhandig testament, dat volledig handgeschreven, gedateerd en ondertekend moet zijn. Een getypte tekst kan wel dienen als basis voor een internationaal testament, op voorwaarde dat het wordt ondertekend in aanwezigheid van een notaris en twee getuigen.
Hoeveel kost een testament in België?
Een eigenhandig testament opstellen is gratis. De bewaring bij een notaris en de inschrijving in het Centraal Register brengen beperkte kosten mee. Een notarieel testament kost doorgaans enkele honderden euro, afhankelijk van de complexiteit.
Kan ik mijn kinderen onterven?
Nee. Sinds 2018 hebben de kinderen samen recht op de helft van de nalatenschap, ongeacht hun aantal. Enkel over de andere helft kunt u vrij beschikken.
Erft mijn feitelijk samenwonende partner mijn huis zonder testament?
Nee. De feitelijk samenwonende heeft geen enkel wettelijk erfrecht. Enkel een testament (of een techniek zoals het beding van aanwas) kan hem beschermen.
Kan mijn echtgenoot bij testament de gezinswoning ontnomen worden?
Nee. De langstlevende echtgenoot behoudt minstens het vruchtgebruik op de gezinswoning en het huisraad, zelfs als het testament iets anders bepaalt, behoudens beperkte uitzonderingen.
Hoe weet ik of een overleden naaste een testament heeft nagelaten?
De notaris die de nalatenschap behandelt, raadpleegt het Centraal Register van Testamenten. Werd een eigenhandig testament daar nooit ingeschreven, dan moet het tussen de papieren van de overledene worden gezocht.
Kunnen we als koppel een gezamenlijk testament maken?
Nee. Het gezamenlijk testament is verboden in het Belgisch recht. Elke partner moet zijn eigen testament opmaken, ook als de inhoud symmetrisch is.
Wanneer moet ik mijn testament herzien?
Bij elke belangrijke verandering: huwelijk, wettelijke samenwoning, echtscheiding, geboorte, aankoop of verkoop van vastgoed, verhuis naar een ander gewest of naar het buitenland.





