Aangifte van nalatenschap in België: termijnen en procedure 2026

De aangifte van nalatenschap in België is de eerste fiscale verplichting die erfgenamen na een overlijden moeten vervullen. Dat document somt het volledige vermogen van de overledene op — onroerend goed, bankrekeningen, meubilair, levensverzekeringen — en vormt de basis voor de erfbelasting die het bevoegde gewest zal heffen. In 2026 blijft de basistermijn vier maanden vanaf het overlijden wanneer dat in België plaatsvond, en de administratie is niet mild bij vertraging: 25 euro boete per maand en per erfgenaam, plus 7 % nalatigheidsinterest per jaar op de onbetaalde rechten.

De materie is al lang geregionaliseerd, maar 2026 brengt een belangrijke nieuwigheid: het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft zijn “verdachte periode” op vijf jaar gebracht voor niet-geregistreerde schenkingen van roerende goederen, vanaf 1 januari 2026. De drie gewesten hanteren nu dezelfde duur, wat concreet wijzigt wat u in het formulier moet vermelden. Hieronder vindt u, gewest per gewest, hoe u uw aangifte van nalatenschap correct invult en indient.

Wat is een aangifte van nalatenschap precies?

De aangifte van nalatenschap is een fiscaal formulier, geen notariële akte. Ze regelt de verdeling tussen de erfgenamen niet: ze dient uitsluitend om de belastingadministratie te informeren over de samenstelling van de nalatenschap, zodat de belasting kan worden berekend. De verdeling zelf wordt afzonderlijk geregeld, onderling of bij de notaris.

De aangifte bestaat uit drie delen. Eerst de identificatie van de overledene en van de erfgenamen, legatarissen of begiftigden. Vervolgens het actief: alles wat de overledene op de dag van overlijden bezat. Tot slot het passief: de aftrekbare schulden en kosten. Het verschil vormt de belastbare basis, waarop de progressieve tarieven van het gewest van de laatste fiscale woonplaats worden toegepast.

Vaak verkeerd begrepen: de aangifte is verplicht ook als de nalatenschap deficitair is of als er uiteindelijk geen belasting verschuldigd zal zijn. De administratie moet dat zelf kunnen vaststellen.

Wie moet de aangifte indienen?

De verplichting rust op de erfgenamen, legatarissen en begiftigden. In de praktijk wordt één gezamenlijke aangifte ingediend voor alle rechthebbenden: dat is de eenvoudigste en meest gangbare formule. Niets verhindert echter dat een erfgenaam zijn eigen aangifte indient, bijvoorbeeld bij onenigheid of wanneer hij de nodige informatie niet krijgt.

Enkele bijzondere gevallen:

• Minderjarige of beschermde erfgenaam: de wettelijke vertegenwoordiger of bewindvoerder ondertekent, soms na machtiging van de vrederechter.
• Erfgenaam die verwerpt: de verwerping moet formeel gebeuren bij de notaris en vóór het verstrijken van de termijn.
• Aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving: de aangifte blijft verschuldigd, maar de erfgenaam beperkt zijn aansprakelijkheid tot het ontvangen actief.
• Geen gekende erfgenamen: een door de rechtbank aangestelde curator van de onbeheerde nalatenschap neemt dit over.

Waar de aangifte indienen per gewest

Bevoegd is het gewest van de laatste fiscale woonplaats van de overledene. Verhuisde de overledene in de laatste vijf levensjaren, dan geldt het gewest waar hij in die periode het langst gedomicilieerd was.

• Vlaanderen: de aangifte gaat naar de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel), die de Vlaamse erfbelasting sinds 2015 zelf beheert. Vlabel stuurt spontaan een formulier naar de gekende erfgenamen, doorgaans in de weken na het overlijden.
• Wallonië: de aangifte gaat naar het bevoegde Kantoor Rechtszekerheid van de FOD Financiën voor de gemeente van de laatste woonplaats. De tarieven zijn Waals, de inning blijft federaal.
• Brussel: dezelfde logica als in Wallonië, met het Kantoor Rechtszekerheid bevoegd voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

In Wallonië en Brussel wordt geen formulier automatisch verstuurd: de erfgenamen moeten het zelf opvragen bij het kantoor of downloaden op de website van de FOD Financiën. Dat is een van de redenen waarom zoveel dossiers te laat starten.

Termijnen 2026: vier, vijf of zes maanden

De termijn loopt van datum tot datum vanaf de dag van overlijden en varieert naargelang de plaats van overlijden:

• 4 maanden als het overlijden in België plaatsvond;
• 5 maanden als het overlijden in een ander land van de Europese Economische Ruimte plaatsvond;
• 6 maanden als het overlijden buiten de EER plaatsvond.

Een overlijden op 12 maart 2026 in België betekent dus indienen tegen uiterlijk 12 juli 2026. Een verlenging van twee maanden kan worden aangevraagd bij het bevoegde kantoor of bij Vlabel, en wordt vrij gemakkelijk toegekend bij een complex dossier: buitenlandse goederen, lopende schatting, geschil tussen erfgenamen, familiebedrijf te waarderen. De aanvraag moet schriftelijk, gemotiveerd en vóór het verstrijken van de oorspronkelijke termijn worden ingediend.

Let op: een verlenging van de indieningstermijn schuift het startpunt van de nalatigheidsinteresten op de betaling niet op. Een dure nuance die veel erfgenamen te laat ontdekken.

Wat u bij het actief moet aangeven

Het uitgangspunt is een volledige aangifte van het wereldwijde vermogen van de overledene als hij Belgisch rijksinwoner was. Concreet:

• Onroerende goederen: woningen, appartementen, gronden, garages, in België en in het buitenland, aan hun verkoopwaarde op de dag van overlijden (niet het kadastraal inkomen).
• Bankrekeningen: saldi van zicht- en spaarrekeningen, effectenrekeningen, kluizen. Banken bezorgen de administratie automatisch een lijst van de tegoeden.
• Effectenportefeuille: aandelen, obligaties, fondsen, tegen de koers van de dag van overlijden.
• Meubilair en waardevolle voorwerpen: meubels, kunstwerken, juwelen, voertuigen. Voor gewoon huisraad is een redelijke forfaitaire waardering toegelaten.
• Vorderingen: bedragen die aan de overledene verschuldigd zijn, leningen aan familieleden, achterstallige huur.
• Vennootschapsaandelen: aandelen van een BV of patrimoniumvennootschap, met de gunstregimes voor overdracht van familiale ondernemingen.
• Levensverzekeringen: uitgekeerde kapitalen aan een aangeduide begunstigde zijn in veel gevallen aan erfbelasting onderworpen.

Voor onroerend goed biedt Vlaanderen een bindende schatting door Vlabel aan: vraagt u die aan en volgt u ze, dan kan de administratie de weerhouden waarde niet meer betwisten. Dat is een welgekomen zekerheid bij atypisch en moeilijk te schatten vastgoed.

Het passief: welke schulden zijn aftrekbaar?

Enkel schulden die op de dag van overlijden bestonden, en de begrafeniskosten, komen in aftrek. De belangrijkste posten:

• het resterende saldo van een hypothecair krediet of een lening op afbetaling;
• de belastingen die de overledene nog verschuldigd was (onroerende voorheffing, personenbelasting van het lopende jaar);
• onbetaalde facturen: gezondheidszorg, woonzorgcentrum, energie, telecom;
• de begrafeniskosten, op voorlegging van de factuur;
• schulden aan een erfgenaam, mits bewijs door een geschrift dat aan het overlijden voorafgaat.

Niet aftrekbaar zijn daarentegen: kosten voor de afwikkeling van de nalatenschap na het overlijden (notarishonoraria voor de verdeling, kosten van de aangifte zelf), en schulden die de overledene al had terugbetaald. Een schuld aan een erfgenaam die kort vóór het overlijden werd aangegaan en niet gedocumenteerd is, wordt vrijwel systematisch verworpen.

Schenkingen: verdachte periode overal vijf jaar

Dit is het vak van het formulier waarop de meeste erfgenamen struikelen. Een niet-geregistreerde schenking van roerende goederen — een handgift, een overschrijving met pacte adjoint — blijft door de fiscus recupereerbaar als de schenker overlijdt vóór het einde van de “verdachte periode”. De geschonken tegoeden worden dan opnieuw in de belastbare basis opgenomen en aan erfbelastingtarieven belast.

De stand van zaken op 1 januari 2026:

• Wallonië: 5 jaar, sinds 1 januari 2022.
• Vlaanderen: 5 jaar voor schenkingen vanaf 1 januari 2025; de oude termijn van 3 jaar blijft gelden voor eerdere schenkingen.
• Brussel: 5 jaar, sinds 1 januari 2026. Schenkingen van vóór die datum behouden in principe de termijn van 3 jaar.

De oplossing is bekend en volkomen legaal: de schenking laten registreren. In Wallonië kost de registratie 3,3 % in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen wettelijk samenwonenden, en 5,5 % in de andere gevallen — en sluit ze de deur voor erfbelasting op de geschonken goederen definitief, ongeacht de overlijdensdatum van de schenker. Een afweging per geval: nu 3,3 % betalen, of gokken op vijf jaar overleven.

Geblokkeerde rekeningen en lijst van tegoeden

Zodra een bank van het overlijden verneemt, blokkeert ze de rekeningen van de overledene en die van de echtgenoot of wettelijk samenwonende partner. Deblokkering vereist een akte of attest van erfopvolging, afgeleverd door de notaris of, in eenvoudige situaties, door het Kantoor Rechtszekerheid.

De bank bezorgt de administratie bovendien een lijst van de tegoeden op de dag van overlijden. Uw cijfers worden met die lijst vergeleken: elke onverklaarde afwijking lokt een vraag om inlichtingen uit. Vraag die lijst dus op bij de bank vóór u de aangifte invult, in plaats van met oude uittreksels te werken.

Goed nieuws voor de langstlevende partner: hij of zij kan onder voorwaarden een voorschot op de geblokkeerde tegoeden opnemen voor de dagelijkse uitgaven, binnen een geplafonneerde grens. Die grens overschrijden leidt tot een zware civiele sanctie.

Is een notaris verplicht?

Nee, de wet legt dat niet op. U mag de aangifte van nalatenschap perfect zelf invullen en indienen, en veel erfgenamen doen dat voor eenvoudige dossiers: één woning, twee bankrekeningen, erfgenamen in rechte lijn die het eens zijn.

De tussenkomst van een notaris wordt echter bijna onvermijdelijk in verschillende situaties:

• aanwezigheid van onroerend goed met een betwistbare waarde, of van meerdere panden;
• testament, contractuele erfstelling of verblijvingsbeding;
• minderjarige, beschermde, afwezige of in het buitenland wonende erfgenaam;
• vennootschapsaandelen, familiebedrijf, vermogen via een structuur;
• deficitaire nalatenschap of risico van verborgen schulden;
• onenigheid tussen erfgenamen.

Reken op enkele honderden tot enkele duizenden euro’s honorarium, afhankelijk van de complexiteit. Tegenover een risico op herziening van de waarde van een pand is de besparing door zonder advies te werken vaak schijn.

Betaling van de erfbelasting: wanneer en hoe

De agenda verschilt licht per gewest.

In Wallonië en Brussel moet de belasting worden betaald uiterlijk bij het verstrijken van de tweede maand na het einde van de wettelijke (niet-verlengde) indieningstermijn — dus ongeveer zes maanden na een overlijden in België. Daarna loopt van rechtswege een interest van 7 % per jaar op de verschuldigde rechten.

In Vlaanderen berekent Vlabel de belasting op basis van uw aangifte en verstuurt een aanslagbiljet. De betaling is verschuldigd binnen twee maanden na verzending van dat biljet. Dat mechanisme is comfortabeler voor de erfgenaam, die het exacte bedrag kent vóór hij betaalt.

Is de nalatenschap weinig liquide — een pand en geen cash —, dan bestaan er verschillende pistes: een afbetalingsplan vragen, uitstel vragen om het goed te verkopen, of een overbruggingskrediet overwegen. Sommige gewesten aanvaarden in strikt omkaderde gevallen ook betaling met kunstwerken.

Boetes, interesten en verzwijgingen

De sancties cumuleren, waardoor vertraging snel pijnlijk wordt:

• Laattijdige indiening: 25 € boete per begonnen maand vertraging en per erfgenaam. Bij vier erfgenamen en zes maanden vertraging loopt de rekening op tot 600 €.
• Laattijdige betaling: wettelijke interest van 7 % per jaar op de rechten, boetes niet meegerekend, vanaf het verstrijken van de termijn.
• Verzwijging of onderwaardering: proportionele boete die tot 20 % van de ontdoken rechten kan oplopen, en meer bij uitgesproken kwade trouw.

De administratie beschikt bovendien over een controletermijn van meerdere jaren om een aangifte te rechtzetten. Een verzwijging die drie jaar later wordt ontdekt, leidt tot een herziening met retroactieve interesten. Geef liever een actief aan waarover u twijfelt dan het te vergeten: een waarde die te goeder trouw is geschat en als zodanig gemeld, is geen fraude.

Veelgemaakte fouten

Vijf klassiekers duiken telkens weer op in herziene dossiers:

• Een pand aangeven tegen het kadastraal inkomen in plaats van de verkoopwaarde. Het KI dient voor de onroerende voorheffing, niet voor de erfbelasting.
• Recente schenkingen vergeten, in de verkeerde veronderstelling dat een niet-geregistreerde overschrijving onzichtbaar is. Bankverrichtingen zijn traceerbaar.
• Een levensverzekering negeren of een tak 23-contract ten gunste van een kind.
• Niet-aftrekbare kosten na overlijden aftrekken: honoraria voor de verdeling, verkoopkosten van het pand.
• De termijn missen bij gebrek aan formulier, in Wallonië en Brussel waar niets spontaan per post toekomt.

Checklist vóór indiening

Verzamel vóór verzending: de overlijdensakte, de gezinssamenstelling en de akte van erfopvolging; de banklijst van tegoeden op de dag van overlijden; de eigendomstitels en een schriftelijke schatting van elk pand; de aflossingstabellen van de lopende kredieten; de begrafenisfacturen en onbetaalde rekeningen; de bewijzen van schenkingen van de laatste vijf jaar; de levensverzekeringspolissen; en het testament als er een bestaat.

Verzend alles aangetekend, of dien het in tegen ontvangstbewijs. Houd een volledige kopie van het dossier bij: bij een controle twee jaar later is dat uw enige verweer.

FAQ — aangifte van nalatenschap in België

Wat is de termijn om de aangifte van nalatenschap in te dienen?

Vier maanden van datum tot datum als het overlijden in België plaatsvond, vijf maanden elders in de Europese Economische Ruimte, zes maanden buiten de EER. Een verlenging van twee maanden kan schriftelijk worden gevraagd vóór de vervaldag.

Mag ik de aangifte invullen zonder notaris?

Ja. Geen enkele regel verplicht de tussenkomst van een notaris. Dat is haalbaar voor een eenvoudige nalatenschap tussen erfgenamen in rechte lijn. Zodra er een moeilijk te waarderen pand, een testament, een vennootschap of een minderjarige erfgenaam bij komt, is begeleiding sterk aangeraden.

Waar vind ik het formulier voor de aangifte van nalatenschap?

In Vlaanderen stuurt Vlabel het formulier spontaan naar de gekende erfgenamen. In Wallonië en Brussel moet u het downloaden op de website van de FOD Financiën of opvragen bij het Kantoor Rechtszekerheid van de laatste woonplaats van de overledene: er wordt niets automatisch verstuurd.

Wat gebeurt er als ik te laat indien?

Er geldt een boete van 25 € per begonnen maand vertraging en per erfgenaam, aangevuld met een interest van 7 % per jaar op de erfbelasting die niet binnen de wettelijke termijn werd betaald.

Moet een deficitaire nalatenschap worden aangegeven?

Ja. De aangifte blijft verplicht ook als het passief het actief overtreft en er geen belasting verschuldigd zal zijn. Het is aan de administratie om de afwezigheid van belastbare basis vast te stellen.

Moeten schenkingen in de aangifte worden vermeld?

Ja, niet-geregistreerde schenkingen uit de verdachte periode moeten worden vermeld. Die periode bedraagt vijf jaar in Wallonië sinds 2022, in Vlaanderen voor schenkingen na 1 januari 2025, en in Brussel sinds 1 januari 2026.

Tegen welke waarde geef ik een onroerend goed aan?

Tegen de verkoopwaarde op de dag van overlijden, dus de prijs die een koper op dat moment redelijkerwijs zou hebben betaald. Het kadastraal inkomen is hier irrelevant. In Vlaanderen kan een bindende schatting bij Vlabel worden gevraagd om het cijfer te verzekeren.

Wanneer moet de erfbelasting betaald worden?

In Wallonië en Brussel uiterlijk aan het einde van de tweede maand na het verstrijken van de wettelijke indieningstermijn, dus ongeveer zes maanden na een overlijden in België. In Vlaanderen binnen twee maanden na verzending van het aanslagbiljet van Vlabel.

Kan een erfgenaam alleen zijn aangifte indienen?

Ja. De gezamenlijke aangifte is de gangbare praktijk, maar elke erfgenaam mag de zijne indienen, met name bij onenigheid of wanneer hij de informatie van de anderen niet kan bekomen.

Ontslaat verwerping van de nalatenschap van de aangifteplicht?

Ja, maar de verwerping moet bij de notaris worden geformaliseerd en gebeuren vóór het verstrijken van de aangiftetermijn. Zolang ze niet is geakteerd, blijft de verplichting bestaan.

Mini quiz : test je kennis