Huwelijkscontract in België: welk stelsel kiezen voor uw woning in 2026?

Contrat de mariage en Belgique : couple chez le notaire / Huwelijkscontract in België bij de notaris

Gaat u trouwen, hebt u net samen een huis gekocht of nadert u uw pensioen? Het huwelijkscontract bepaalt van wie uw woning is, wie de schulden betaalt en wat de langstlevende echtgenoot krijgt. In België gaat het niet alleen over grote vermogens: het bepaalt heel concreet wat er met de gezinswoning gebeurt, vaak het eerste vermogen van het koppel.

2026 bevestigt een duidelijke trend. Volgens cijfers van de Federatie van het Notariaat (Fednot), gepubliceerd in mei 2026, werden in 2025 46.152 huwelijkscontracten gesloten: 15.290 nieuwe contracten en 30.862 wijzigingen van bestaande contracten. Twee op de drie akten dienen vandaag dus om een stelsel onderweg aan te passen. Deze gids zet de mogelijke stelsels op een rij, met hun gevolgen voor vastgoed, de kostprijs bij de notaris en de situaties waarin een contract echt het verschil maakt.

Wat is een huwelijkscontract in België?

Een huwelijkscontract is een notariële akte waarmee toekomstige echtgenoten (of al gehuwde echtgenoten) hun huwelijksvermogensstelsel kiezen: de regels voor hun goederen, inkomsten en schulden tijdens het huwelijk en bij de ontbinding ervan (echtscheiding of overlijden).

Drie aandachtspunten:

  • het moet verplicht door een Belgische notaris worden verleden, in de vorm van een authentieke akte;
  • het wordt ingeschreven in het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten, waardoor het tegenstelbaar is aan derden (banken, schuldeisers, kopers);
  • het kan vóór het huwelijk worden ondertekend of op elk moment tijdens het huwelijk worden gewijzigd, met akkoord van beide echtgenoten.

De regels staan vandaag in Boek 2, titel 3 van het Burgerlijk Wetboek, over de vermogensrechtelijke relaties tussen partners. Het stelsel van scheiding van goederen staat bijvoorbeeld in artikel 2.3.61 en volgende.

Trouwen zonder contract: het wettelijk stelsel

Wie niets ondertekent, valt vanaf de dag van het burgerlijk huwelijk automatisch onder het wettelijk stelsel van gemeenschap. Dat creëert drie afzonderlijke vermogens:

  • het eigen vermogen van elke echtgenoot: goederen die men vóór het huwelijk bezat, goederen ontvangen via schenking of erfenis tijdens het huwelijk, en bepaalde strikt persoonlijke goederen;
  • het gemeenschappelijk vermogen: de beroepsinkomsten van beide echtgenoten en alles wat tijdens het huwelijk met die inkomsten wordt gekocht.

Voor vastgoed is het gevolg eenvoudig: een woning die tijdens het huwelijk wordt gekocht met inkomsten, of met een lening die met inkomsten wordt afbetaald, is in principe gemeenschappelijk, ook als slechts één echtgenoot op het compromis staat. Omgekeerd blijft het appartement dat een echtgenoot vóór het huwelijk kocht een eigen goed, ook als de lening daarna met gemeenschappelijke inkomsten wordt afbetaald. Bij de vereffening is dan een vergoeding verschuldigd aan de gemeenschap.

Het wettelijk stelsel past bij veel koppels met vergelijkbare inkomsten en situaties. Het is minder geschikt wanneer een echtgenoot zelfstandige is, al een groot vermogen heeft of kinderen uit een vorige relatie heeft.

De drie grote soorten huwelijkscontracten

Scheiding van goederen

Dit is de meest gekozen formule bij koppels die vóór hun huwelijk naar de notaris gaan. Elke echtgenoot blijft alleen eigenaar van zijn goederen en alleen verantwoordelijk voor zijn schulden. De inkomsten blijven persoonlijk. Een goed dat samen wordt gekocht, is dan onverdeeld eigendom volgens de aandelen in de aankoopakte (50/50, 70/30, enzovoort).

Dit stelsel beschermt het gezinsvermogen tegen de beroepsschulden van een zelfstandige. Het kan wel nadelig zijn voor de echtgenoot die minder is gaan werken om voor het gezin te zorgen. Daarom moet de notaris de echtgenoten informeren over de mogelijkheid om een clausule van rechterlijke billijkheidscorrectie op te nemen. Daarmee kan de rechter bij echtscheiding en een onvoorziene wijziging van omstandigheden een vergoeding toekennen aan de benadeelde echtgenoot.

Scheiding van goederen met beperkte gemeenschap of verrekening

Veel koppels kiezen een tussenformule: scheiding blijft de regel, maar er wordt een klein gemeenschappelijk vermogen opgericht voor een welbepaald doel, vaak de gezinswoning of een spaarrekening. Een andere variant is het verrekenbeding: elk beheert zijn goederen apart tijdens het huwelijk, maar de aangroei wordt op het einde van het stelsel verdeeld.

Volgens Fednot overheersen deze vormen van scheiding, zuiver of met beperkte gemeenschap, duidelijk bij de nieuwe contracten van 2025.

Conventionele gemeenschap en algehele gemeenschap

Andere koppels breiden de gemeenschap net uit. Ze kunnen er een eigen goed in brengen, bijvoorbeeld de woning die een van hen vóór het huwelijk kocht. In de algehele gemeenschap worden alle huidige en toekomstige goederen gemeenschappelijk. Deze formule wordt vooral gekozen door oudere koppels zonder kinderen uit een andere relatie, die de langstlevende maximaal willen beschermen.

Huwelijkscontract en vastgoedaankoop: wat verandert er concreet?

Het huwelijksvermogensstelsel speelt bij elke stap van een vastgoedaankoop:

  • Bij het compromis: de notaris controleert uw stelsel. Bij scheiding van goederen moeten de aandelen de werkelijke inbreng van elk weerspiegelen, anders kan het verschil als onrechtstreekse schenking worden beschouwd.
  • Bij de lening: de bank vraagt vaak dat beide echtgenoten zich verbinden, ongeacht het stelsel. Bij scheiding van goederen blijft elk gebonden volgens de leningsovereenkomst en de hypotheek.
  • Bij de verkoop: de prijs komt toe aan het vermogen dat eigenaar is (gemeenschappelijk, eigen of onverdeeld), met rechtstreekse gevolgen bij echtscheiding of overlijden.

Een veelvoorkomend geval: een echtgenoot financiert de eigen inbreng met een schenking van zijn ouders. Zonder voorzorg verdwijnt dat eigen geld in een gemeenschappelijke aankoop. Een verklaring van wederbelegging of belegging in de aankoopakte houdt die inbreng bij en vrijwaart zijn rechten. Krijgt u een woning van uw ouders, lees dan ook onze gids over de schenking van onroerend goed.

Bescherming van de gezinswoning, ongeacht het stelsel

Een vaak vergeten punt: zelfs bij strikte scheiding van goederen geniet de gezinswoning een bijzondere bescherming. Een echtgenoot mag de woning waar het gezin woont niet alleen verkopen, schenken, verhuren of met een hypotheek bezwaren, ook niet als hij de enige eigenaar is. De toestemming van de andere echtgenoot is onmisbaar. Zonder die toestemming kan de handeling worden vernietigd op vraag van de echtgenoot die niet heeft ingestemd.

Die bescherming geldt ook voor het huisraad. Zelfstandigen kunnen bovendien bij de notaris een verklaring van onbeslagbaarheid van de gezinswoning afleggen, om ze te beschermen tegen toekomstige beroepsschuldeisers.

Huwelijkscontract en erfenis: de langstlevende beschermen

Het huwelijkscontract is ook een instrument voor successieplanning. Dat is trouwens de belangrijkste reden voor de 30.862 wijzigingen in 2025, vooral door oudere koppels. Verschillende clausules worden gebruikt:

  • het beding van toebedeling van de gemeenschap aan de langstlevende, die zo het gemeenschappelijk vermogen of een deel ervan krijgt, waaronder de woning;
  • het beding van vooruitmaking, waarmee de langstlevende een bepaald goed (vaak de gezinswoning) mag nemen vóór elke verdeling;
  • het keuzebeding, waarbij de langstlevende bij het overlijden kiest wat hij wil ontvangen.

Deze clausules moeten de rechten van de kinderen respecteren, in het bijzonder die uit een vorige relatie, die in sommige gevallen hun deel kunnen opeisen. De fiscale behandeling in de erfbelasting hangt ook af van het gewest en van de formulering van de clausule. Lees ter aanvulling onze artikels over het testament en het beding van aanwas.

Echtscheiding: wat gebeurt er met het huis volgens uw huwelijkscontract?

Bij echtscheiding wordt het huwelijksvermogensstelsel door de notaris vereffend en verdeeld. Wat er met het huis gebeurt, hangt rechtstreeks af van het contract:

  • Wettelijk stelsel: het gemeenschappelijke huis wordt bij helften verdeeld, na berekening van eventuele vergoedingen (bijvoorbeeld als een eigen goed diende om de lening af te betalen).
  • Scheiding van goederen: elk neemt zijn onverdeeld aandeel terug. Wil een van beiden het goed houden, dan koopt hij het aandeel van de ander uit met een opleg.
  • Eigen goed: het blijft van de eigenaar, onder voorbehoud van eventuele vergoedingen aan de gemeenschap.

Komt er geen akkoord, dan kan elk vragen om uit onverdeeldheid te treden, wat tot een gedwongen verkoop kan leiden. Een duidelijk contract, opgesteld in rustige tijden, voorkomt veel van die conflicten.

Uw huwelijkscontract wijzigen tijdens het huwelijk

U kunt op elk moment tijdens het huwelijk van stelsel veranderen of uw contract aanpassen, met akkoord van beide echtgenoten en via een notariële akte (de wijzigingsakte). De notaris maakt een onderscheid tussen twee situaties:

  • wijziging zonder boedelbeschrijving: u behoudt hetzelfde stelsel maar voegt een eenvoudige clausule toe, zoals een beding van toebedeling van de gemeenschap of een keuzebeding;
  • wijziging met boedelbeschrijving: een notariële boedelbeschrijving van alle roerende en onroerende goederen en schulden is verplicht als u naar een volledig ander stelsel overstapt (bijvoorbeeld van het wettelijk stelsel naar scheiding van goederen) of als een van de echtgenoten erom vraagt.

De cijfers tonen dat dit vooral in Vlaanderen gebeurt: in 2025 werden 25.950 van de 30.862 wijzigingen in Vlaanderen ondertekend, tegenover 3.919 in Wallonië. In Wallonië steeg het aantal wijzigingen sinds 2018 wel met meer dan 12%.

Hoeveel kost een huwelijkscontract in 2026?

De kostprijs omvat het ereloon van de notaris, een vast registratierecht, dossierkosten en btw op het ereloon. Voor een standaardcontract vóór het huwelijk rekent u in de praktijk op enkele honderden euro. De factuur stijgt in drie gevallen:

  • een contract op maat met meerdere successieclausules;
  • een wijziging tijdens het huwelijk, met meer formaliteiten, zeker als een boedelbeschrijving nodig is;
  • de inbreng van een onroerend goed in de gemeenschap, waarvan de fiscale behandeling verschilt per gewest en volgens het gebruik van het goed (er bestaat een gunstregeling voor de gezinswoning).

Vraag uw notaris om een gedetailleerde offerte: het eerste adviesgesprek laat meestal toe het dossier te begroten.

Is een huwelijkscontract nodig? Wanneer het sterk aan te raden is

Een huwelijkscontract is niet verplicht, maar wel sterk aanbevolen als:

  • een van de echtgenoten zelfstandige of bedrijfsleider is;
  • u vóór het huwelijk al een woning of een groot vermogen bezit;
  • u kinderen uit een vorige relatie hebt;
  • uw inkomens sterk verschillen of een van u minder wil gaan werken;
  • u de langstlevende zo goed mogelijk wilt beschermen, met name om hem of haar de woning te garanderen.

Voor niet-gehuwde koppels is een huwelijkscontract niet mogelijk. Wettelijk samenwonenden kunnen wel een samenlevingsovereenkomst sluiten bij de notaris. Zie onze gids over samen kopen zonder huwelijk.

De stappen om een huwelijkscontract te sluiten

  1. Maak een afspraak bij een notaris naar keuze, liefst enkele maanden vóór het huwelijk.
  2. Breng uw vermogen, vastgoedplannen, beroepssituatie en gezinssituatie in kaart.
  3. Ontvang een ontwerpakte en lees ze samen aandachtig na.
  4. Onderteken de authentieke akte bij de notaris, vóór de burgerlijke plechtigheid.
  5. Bezorg het attest van de notaris aan de gemeente, die het vermeldt in de huwelijksakte.

Neem daarna de gewoonte aan om uw contract bij elke grote stap te herlezen: aankoop van een woning, geboorte, start als zelfstandige of pensioen.

FAQ over het huwelijkscontract

Is een huwelijkscontract verplicht in België?

Nee. Zonder contract valt u onder het wettelijk stelsel van gemeenschap. Met een contract kiest u een ander stelsel of past u het wettelijk stelsel aan.

Kan men na het huwelijk nog een huwelijkscontract sluiten?

Ja. Echtgenoten kunnen hun stelsel op elk moment wijzigen of vervangen, in onderling akkoord en via een notariële akte. Een boedelbeschrijving is verplicht als u volledig van stelsel verandert.

Hoeveel huwelijkscontracten worden er jaarlijks gesloten?

Volgens Fednot werden in 2025 46.152 contracten gesloten: 15.290 nieuwe contracten en 30.862 wijzigingen van bestaande contracten.

Mag mijn partner bij scheiding van goederen het huis zonder mijn akkoord verkopen?

Nee, als het om de gezinswoning gaat. Zelfs als hij of zij de enige eigenaar is, kan de woning niet worden verkocht, verhuurd of met een hypotheek bezwaard zonder uw toestemming.

Welk stelsel kiezen als zelfstandige?

Scheiding van goederen wordt meestal aangeraden, omdat ze het vermogen van de partner beschermt tegen beroepsschulden. Ze kan worden aangevuld met een beperkte gemeenschap voor de woning en een clausule van rechterlijke billijkheidscorrectie.

Wat gebeurt er met een huis dat vóór het huwelijk werd gekocht?

Het blijft een eigen goed van de echtgenoot die het kocht, ook onder het wettelijk stelsel. Hij of zij kan wel beslissen het via een huwelijkscontract in de gemeenschap te brengen.

Is algehele gemeenschap een goed idee?

Ze beschermt de langstlevende sterk, maar vermengt alle vermogens en kan kinderen uit een vorige relatie benadelen. Ze past vooral bij oudere koppels zonder nieuw samengesteld gezin.

Heeft het huwelijkscontract invloed op de erfbelasting?

Ja. Bedingen van toebedeling van de gemeenschap of van vooruitmaking wijzigen wat de langstlevende ontvangt en kunnen de erfbelasting beïnvloeden, afhankelijk van het gewest en de formulering. Laat de constructie nakijken door uw notaris.