Radon in België: risico’s, test en oplossingen voor je woning (2026)

Radon is een radioactief gas van natuurlijke oorsprong dat vanuit de bodem in woningen binnendringt. Het is onzichtbaar, kleurloos en geurloos, waardoor je het niet opmerkt, maar het kan zich ophopen in een kelder, op de benedenverdieping of in een slecht verluchte kamer. In België komt radon vooral voor in het zuiden van het land (Ardennen, provincie Luxemburg, delen van de provincies Luik, Namen en Waals-Brabant), maar geen enkele woning is volledig veilig. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is radon na roken de tweede oorzaak van longkanker.

2026 is een ideaal moment om er werk van te maken. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) lanceerde zijn nieuwe Nationaal Radonactieplan 2026-2030 en via de campagne Radonactie 2026 kun je tot 31 december 2026 een detector bestellen voor 20 euro, analyse inbegrepen. In deze gids bespreken we de risico’s, de betrokken zones, hoe je radon thuis meet en welke werken de concentratie doeltreffend verlagen.

Wat is radon en waar komt het vandaan?

Radon is een radioactief edelgas dat ontstaat bij het verval van uranium, dat in wisselende hoeveelheden in alle gesteenten en bodems aanwezig is. Schist- en graniethoudende ondergronden, die vaak voorkomen in het zuiden van België, geven er meer van af dan de zand- of kleibodems in het noorden.

In de buitenlucht verdunt radon onmiddellijk en is het ongevaarlijk. Het probleem ontstaat wanneer het een gebouw binnendringt en zich daar concentreert. De woning werkt dan als een schoorsteen: de warme binnenlucht stijgt en ontsnapt bovenaan, waardoor ter hoogte van de vloer een lichte onderdruk ontstaat. Die onderdruk zuigt radonrijke bodemlucht aan via:

• scheuren in de vloerplaat en in de ondergrondse muren;
• voegen tussen vloer en muren;
• doorvoeren van leidingen (water, riolering, gas, elektriciteit);
• kelders met een aarden vloer of slecht afgesloten kruipruimtes;
• putten, sterfputten en droge sifons.

Daarom is de concentratie meestal hoger in de winter, wanneer we verwarmen en minder verluchten, en hoger in de kelder en op de benedenverdieping dan op de verdiepingen.

Waarom is radon gevaarlijk voor de gezondheid?

Bij het verval van radon ontstaan radioactieve deeltjes die zich bij het inademen in de longen vastzetten. Een jarenlange blootstelling verhoogt het risico op longkanker. Het gevaar is niet acuut: er zijn geen symptomen, geen geur en geen irritatie. Het risico hangt af van de concentratie en van de duur van de blootstelling, met andere woorden van het aantal jaren dat je in een te belaste woning doorbrengt.

Bij rokers ligt het risico duidelijk hoger, omdat tabak en radon elkaar versterken. In België schatten de gezondheidsinstanties dat een aanzienlijk deel van de longkankers, in de orde van enkele honderden gevallen per jaar, aan radon te wijten is. Juist omdat het probleem onzichtbaar is, is een meting de enige manier om te weten of je woning getroffen is.

Het referentieniveau: 300 Bq/m³

De radonconcentratie wordt uitgedrukt in becquerel per kubieke meter (Bq/m³). In België ligt het referentieniveau voor woningen en werkplekken op 300 Bq/m³, overeenkomstig de Europese Euratom-richtlijn 2013/59. Het Belgische gemiddelde ligt daar ruim onder, rond 50 Bq/m³, maar sommige woningen in het zuiden van het land overschrijden ruim 1 000 Bq/m³.

Zo interpreteer je een resultaat:

• minder dan 100 Bq/m³: gunstige situatie, geen bijzondere actie nodig;
• van 100 tot 300 Bq/m³: eenvoudige maatregelen (verluchten, scheuren dichten) zijn aangewezen, zeker als je veel tijd op de benedenverdieping doorbrengt;
• van 300 tot 600 Bq/m³: het referentieniveau is overschreden, saneringswerken zijn aangeraden;
• meer dan 600 Bq/m³: sanering krijgt prioriteit en persoonlijke begeleiding is sterk aan te raden.

De radonrisicozones in België

Het FANC publiceert een interactieve kaart die de gemeenten indeelt volgens het aandeel woningen waarvan de meting 300 Bq/m³ overschrijdt. De meest blootgestelde gemeenten liggen vooral in Wallonië:

• de provincie Luxemburg, met veel gemeenten in een hoge klasse;
• het oosten en zuiden van de provincie Luik (Ardennen, Hoge Venen, regio Verviers);
• het zuiden van de provincie Namen (regio’s Dinant, Philippeville, Couvin);
• enkele gemeenten in Waals-Brabant, zoals Court-Saint-Étienne, Genappe, Mont-Saint-Guibert en Villers-la-Ville, ingedeeld in niveau 2 (meer dan 5 % van de gemeten woningen boven de drempel).

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en Vlaanderen zijn over het algemeen weinig getroffen, al blijven plaatselijk hoge waarden mogelijk, bijvoorbeeld in een oude woning met een kelder met aarden vloer. Let op: de indeling van een gemeente geeft een waarschijnlijkheid, geen zekerheid. Twee buurwoningen kunnen sterk verschillende resultaten hebben, afhankelijk van hun bouwwijze. Enkel een meting in je eigen woning is betrouwbaar.

Hoe doe je thuis een radontest?

De aanbevolen methode is een langetermijnmeting met een passieve detector, een klein doosje dat geen elektriciteit of bediening vraagt. De werkwijze is eenvoudig:

• bestel tijdens de campagne een detector via de website actionradon.be;
• plaats hem op de benedenverdieping, in de meest gebruikte kamer (woonkamer of slaapkamer), op ongeveer een meter hoogte, uit de buurt van ramen, radiatoren en buitenmuren;
• laat hem drie maanden staan, tussen oktober en april, dus tijdens het stookseizoen waarin de concentraties het meest representatief zijn;
• stuur hem daarna terug naar het labo voor analyse.

Je ontvangt het resultaat met een interpretatie en aangepast advies. Gebruik je een bewoonde kelderverdieping (bureau, slaapkamer, speelruimte), dan kan een tweede detector op dat niveau nuttig zijn. Elektronische detectoren uit de handel geven een continue indicatie, handig om het effect van werken te controleren, maar een korte meting van enkele dagen volstaat niet om conclusies te trekken, omdat radon van dag tot dag sterk schommelt.

Radonactie 2026: een detector voor 20 euro

Elk jaar organiseert het FANC samen met de Waalse provinciale diensten voor de analyse van binnenmilieus (SAMI) en Leefmilieu Brussel een meetcampagne tegen verlaagde prijs. De editie 2026 loopt van 1 oktober tot 31 december 2026. De detector kost 20 euro, een prijs die de labo-analyse en, indien nodig, hulp bij de sanering omvat.

Is de concentratie licht verhoogd, dan krijg je een brochure met eenvoudige maatregelen die je zelf kunt uitvoeren. Is ze sterk verhoogd, dan kan het FANC of een van zijn partners ter plaatse komen voor persoonlijk advies. In 2025 namen meer dan 4 000 gezinnen deel. Woon je in een risicogemeente en heb je nog nooit gemeten, dan is dit het moment, temeer omdat de meting net tijdens de wintermaanden moet gebeuren.

Eenvoudige oplossingen om radon te verminderen

Ligt het resultaat iets boven 100 of 300 Bq/m³, dan volstaan vaak enkele goedkope ingrepen om de concentratie te verlagen:

• regelmatig verluchten door de ramen meerdere keren per dag enkele minuten open te zetten;
• bestaande verluchtingsroosters nooit afsluiten en de kelder naar buiten toe verluchten;
• scheuren in de vloerplaat en ondergrondse muren dichten met een geschikte kit;
• doorvoeren van leidingen en kabels door de vloer luchtdicht maken;
• de deur tussen kelder en leefruimtes gesloten houden, bij voorkeur met een dichting;
• vloersifons en putten die niet gebruikt worden met water vullen.

Deze maatregelen liggen binnen het bereik van elke eigenaar of huurder. Het is aan te raden achteraf opnieuw te meten om de doeltreffendheid te controleren.

Saneringswerken bij een hoge concentratie

Boven 300 Bq/m³, en zeker boven 600 Bq/m³, zijn meestal meer technische werken nodig. De belangrijkste technieken zijn de volgende.

Bodemdrukverlaging

Dit is de meest doeltreffende techniek. Een kleine ventilator creëert onderdruk onder de vloerplaat of in de kruipruimte, via een zuigput of geperforeerde buizen, en voert de radonrijke lucht naar buiten af, boven het dak of ver van de openingen. Goed geïnstalleerd verlaagt ze de concentratie in veel gevallen met meer dan 80 %.

Mechanische ventilatie

Een permanent werkende mechanische ventilatie, met toevoer of met gebalanceerde dubbele flux, ververst de binnenlucht en beperkt de onderdruk die radon aanzuigt. Let op: enkel mechanische afvoer kan de onderdruk en dus de aanzuiging van radon versterken. Bij de keuze van het systeem moet je met dat risico rekening houden.

Afdichting tussen bodem en woning

Heeft de woning een kelder met aarden vloer of een kruipruimte, dan kun je een radondichte folie plaatsen, een nieuwe vloerplaat gieten of de kruipruimte op natuurlijke wijze naar buiten verluchten. Deze werken worden vaak gecombineerd met een vochtbehandeling. Zijn je muren ook vochtig, dan helpt onze gids over opstijgend vocht om de ingrepen op elkaar af te stemmen.

De kostprijs varieert sterk naargelang de woning: van enkele tientallen euro voor het dichten van scheuren tot enkele honderden euro voor een zelf geplaatst bodemdrukverlagingssysteem, en tot 1 500 à 3 000 euro of meer voor een volledige installatie door een aannemer. Vraag altijd meerdere offertes en meet opnieuw na de werken.

Radon en energetische renovatie: let op de luchtdichtheid

Energetische renovatie, in 2026 aangemoedigd door renovatieverplichtingen en gewestelijke premies, heeft een soms onbekend neveneffect: een luchtdichtere woning ververst haar binnenlucht minder. Als er niets voorzien wordt, kan radon zich er sterker ophopen dan vóór de werken.

Denk bij het vervangen van ramen, het isoleren van vloeren of het plaatsen van een warmtepomp dus aan een aangepaste ventilatie en meet in een risicogemeente radon vóór en na de werken. Bespreek het ook met je energiedeskundige bij de opmaak van het EPB-certificaat of een renovatieadvies. Vloerisolatiewerken zijn bovendien een uitgelezen kans om goedkoop een radonfolie te plaatsen.

Nieuwbouw in een radonrisicozone

Bij nieuwbouw kost preventie veel minder dan achteraf corrigeren. In een risicogemeente raadt het FANC aan om vanaf het ontwerp het volgende te voorzien:

• een radondichte folie onder de vloerplaat, zorgvuldig aangesloten op de muren en de leidingdoorvoeren;
• een drainerende laag onder de vloerplaat met wachtleidingen, zodat je later eenvoudig bodemdrukverlaging kunt installeren als een meting een probleem aantoont;
• een conforme en goed gedimensioneerde ventilatie;
• een zorgvuldige afdichting van alle doorvoeren tussen de bodem en het bewoonde volume.

De meerkost blijft beperkt in verhouding tot een bouwproject. Bespreek het met je architect en aannemer vóór de start van de werf.

Radon, vastgoedaankoop en verhuur: welke verplichtingen?

Momenteel bestaat er in België geen verplichting om radon te meten bij de verkoop of verhuur van een woning. Het resultaat van een meting staat niet in het EPB-certificaat en hoort niet bij de verplichte documenten van de verkoopovereenkomst. De wettelijke verplichtingen gelden vooral voor werkplekken: in de gemeenten die als risicogebied zijn ingedeeld, moeten werkgevers radon laten meten in de lokalen in de kelder en op de benedenverdieping.

Voor een koper is het wel verstandig de verkoper ernaar te vragen bij een aankoop in een risicogemeente. Een recent meetresultaat is een troef in een verkoopdossier, en een vastgesteld probleem kan, afhankelijk van de omstandigheden, meespelen in de prijsonderhandeling. Voor een verhuurder draagt het meten en corrigeren van een hoge concentratie bij aan een gezonde woning voor de huurders. Ook de huurder kan een detector bestellen en het resultaat met de eigenaar bespreken als het hoog is.

FAQ over radon in België

Heeft radon een geur of symptomen?

Nee. Radon is onzichtbaar, kleurloos en geurloos en veroorzaakt geen onmiddellijke symptomen. Het effect op de gezondheid verschijnt pas na vele jaren blootstelling. Enkel een meting toont aan of je woning getroffen is.

Hoeveel kost een radontest in 2026?

Tijdens de Radonactie 2026 kost de detector 20 euro, labo-analyse inbegrepen. De campagne loopt tot 31 december 2026, via de website actionradon.be.

Hoe lang moet je meten?

De aanbevolen meting duurt drie maanden, tijdens het stookseizoen, tussen oktober en april. Een meting van enkele dagen volstaat niet, omdat de concentratie sterk schommelt naargelang het weer en de bewoning.

Wat is de drempel die je niet mag overschrijden?

Het Belgische referentieniveau bedraagt 300 Bq/m³, zowel voor woningen als voor werkplekken. Daarboven zijn saneringswerken aangeraden, en boven 600 Bq/m³ krijgen ze prioriteit.

Is Brussel betrokken bij radon?

Het Brussels Gewest is dankzij zijn ondergrond eerder gespaard. Hoge waarden blijven echter mogelijk in sommige woningen, vooral oude woningen of woningen met een kelder met aarden vloer. Leefmilieu Brussel neemt ook deel aan de meetcampagne.

Kan radon via het kraanwater binnenkomen?

Leidingwater bevat zeer weinig radon. Het risico komt vooral van de bodemlucht die het gebouw binnendringt. In zeldzame gevallen kan water uit een privéput of bron meer radon bevatten.

Moet een verkoper een radonmeting voorleggen?

Nee, geen enkele wettelijke verplichting legt een radonmeting op bij een verkoop in België. De koper kan er wel naar vragen, zeker in een risicogemeente, en een recent resultaat is een geruststellend argument.

Zijn radonwerken doeltreffend?

Ja. Eenvoudige ingrepen zoals verluchten en scheuren dichten volstaan vaak bij matige concentraties. Bij hoge waarden verlaagt bodemdrukverlaging de concentratie doorgaans met meer dan 80 %. Een nieuwe meting na de werken bevestigt het resultaat.